Dali, Mangaon Ta?
Samtang pwerteng hinanok nako, adunay social media post nga wala katulgi sa atong mga kaigsoonan. Nisugat sa akong sayo’ng pagmata ang balita nga adunay grupo sa mga lalaki sa Lapu-Lapu City (Opon) nagbuhat og bidyo nga nag-portray sa lain-lain nga sekswal practices sa mga lalaki nga nakighilawas sa atong mga kaigsoonan sa LGBTQ (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) community. Nahimo kining isyu tungod kay una, nag hisgot kini og sex ug ikaduha, og mao’y mas lawom nga rason, naghisgot kini og sex tali sa pareho og sekso. (Nota: Wala ko ka kita sa vidéo, apan nakakita ko sa public apology sa mga hingtungdan; kini aga reaksyun subay sa lakbit-saysay)
Sex isip hilas nga topic
Nahimo kini mga kontrobirsyal tungod kay ang sex hilas pa man kini nga topic ug kiwaw hisgutan sa kadaghanan; sa kasyudaran man o sa kabukiran. Bisan gani sa paggamit nakog termino nga “kayat” o "pakighilawas", lud-on tingali ang magbasa.
Isip bidli o hilas paminawon, kinahanglan gamiton ang tukma nga termino; ang Cebuano sa sex kay kayat o pakighilawas. Nganong nahimo man kini nga hilas kung hisgutan na? Adunay dako’ng kontribusyon niini ang Simbahan’ng Katoliko. Gi-isip ang paghisgot sa kayat o pakighilawas isip law-ay nga binuhatan kung hisgutan sa mga dili pa minyo o kun hisgutan sa publiko o sa kinatibuk-an law-ay kini nga hisgutanan.
Ang paghikaw sa paghisgot kabahin sa kayat o pakighilawas sa mga istorya (pormal man o inpormal) moresulta kini sa dugang pagka-kuryoso sa mga tawo og hisgutan sa hilum na hinuon. Ang paghisgot unya sa hilum, makapakuyanap sa sayop mga mga pagtuo kabahin niini og dili na matul-id ang maong mga pagtuo.
Apil napud niini ang sistema sa eduksyon. Walay sex education nga tukma sa edad ang atong edukasyon. Isip importante nga topic sa kinabuhi nga angay lakbitan, nahimong ignorante ang mga tawo kabahin niini. Dili na hinuon mahisgutan og makat-onan. Resulta ika-uwaw nga topic, hilasan ang mga tawo maghisgot, ug kadtong mga nahi-agum sa sayong pakighilawas kanunay nga i-bully. Mga paet nga consequences sa pagka-ignorante sa maong hisgutanan.
Apil usab ang traditional mass media (radio, telebisyun, newspaper) ug social media nga maoy tigpakuyanap sa maong sayop nga mga pagtuo o konserbstibo nga mga panglantaw. Ang topic sa pakighilawas gihimong kataw-anan. Ang resulta, kung unsay mabasahan, madunggan, makit-an mao na hinuon ang mamahimong tamdan sa katawhan, labi na sa mga kuryuso nga mga kabatan-onan.
Sex sa magkapareho og sekso
Kay hilas man ang paghisgot niini, ang pakighilawas sa managpareho og sekso (lalaki sa lalaki ; babae sa babae ; lalaki ug bayot ; babae ug tomboy) mas mosamot ang ubos nga pagtan-aw sa sex isip kabahin sa kinabuhi. Puro diskriminsyon, kauwaw ug mga immoral nag pulong ang madunggan.
Busa, dili ika-tinga nga sa dihang ang bidyo nigawas kabahin sa mga lalaki nga nag-portray og pakighilawas sa isig ka lalaki o sa mga LGBTQ community, daghan ang dili-komportable niini; daghan ang gihilasan, gibidli-an sa usa ka realidad nga kabahin na sa atong pakigharong sa kinabuhi.
Ang atong mga kaigsu-unan nga adunay lahi og kinaiyanhong matang (sexual orientation) ug hiyas sa pagkatawo (gender identity) adunay katungod sa pagreklamo niini, lain-lain man og pagdawat ang mga tawo sa mao nga bidyo, angay pud kini i-respeto. Dako pud akong kalipay sa pagkamapahi-ubsanon sa mga hingtungdan pinaagi sa public apology nga ilang gipagawas.
Mamahimo unta kini nga leksyon kanato'ng tanan aga adunay panginahanglan nga magtuki kabahin sa sexual and reproductive health and rights ug i-respeto ang atong katungod nya hisgutan kini.
Artikulo nga adunay susama og punto, pwede sundan: Hirit: Termino ug pagbiay-biay
